Is er een verplicht rijbewijs voor elke piste op komst?

Iedere zomer en winter genieten veel mensen van de natuur in de Alpen en andere berggebieden in Europa. Onder hen naar schatting 1,5 miljoen Nederlanders, de wintersporters meegerekend. Alle bergsporten – van bergwandelen of mountainbiken tot rotsklimmen of alpinisme – vinden plaats in de vrije natuur onder omstandigheden die niet volledig te controleren zijn.
De grens tussen risicosporten en ‘gewone’ sporten is vaag, en wordt in de praktijk vooral bepaald door de dekkingsvoorwaarden van verzekeraars. Risicosporten zijn sporten waarbij de beoefenaar een relatief groot risico loopt op lichamelijk letsel. Een bekend voorbeeld zijn de verschillende vormen van wintersport en bergsport, die in Nederland vaak niet onder de dekking van een gewone reisverzekering vallen en waarvoor aanvullende dekking moet worden afgesloten. Ook ongevallenverzekeringen kennen vaak uitsluitingsclausules voor zulke sporten.

De relatie tussen sport en mechanismen voor de erkenning van diploma’s is complex, omdat er in het ene land heel anders tegen beroepen in de sportsector wordt aangekeken dan in het andere land. In sommige lidstaten van Europa bestaan sterk gereglementeerde en gestructureerde beroepen en personen die niet in het bezit zijn van bepaalde kwalificaties, mogen deze beroepen niet uitoefenen. In andere landen is sport meer een vrijetijdsbesteding die in beginsel door vrijwilligers wordt begeleid. In deze landen is het idee van “professionalisering” op dit gebied nog absoluut geen gemeengoed. Tussen deze uitersten bestaan situaties waarin alleen ‘risicovolle’ activiteiten, die als gevaarlijk kunnen worden aangemerkt, zijn gereglementeerd.

In het zogenoemde Competentiegericht leren is het een toets om vast te stellen of een sportbeoefenaar de kennis, vaardigheden en houding heeft om zijn toekomstige sport te kunnen uitoefenen. Die proeve van bekwaamheid vindt plaats in de sportomgeving zelf, of in een nabootsing hiervan, en wordt afgesloten met een gesprek waarin het verloop en het resultaat van de toets aan de orde komen. Ook de keuzes die de leerling hierbij heeft gemaakt worden hierbij besproken.

Gezien de risico’s die wintersport met zich meebrengt, zowel menselijk als financieel gezien, is het niet ondenkbaar dat niet alleen leraren aan de vereiste kwalificaties moeten voldoen (proeve van bekwaamheid in het ski- of snowboardles kunnen/mogen geven), maar ook de wintersportbeoefenaars zelf (proeve van bekwaamheid in het kunnen/mogen skiën of snowboarden). Dat dit door de verzekeringsbranche (medische en materiële onkosten) en werkgeversorganisaties (verzuimkosten) nog niet wordt vereist, is opmerkelijk te noemen.
De vergelijking van wintersport met andere risicosporten zoals duiken, vliegen, auto- en motorrijden, etc. ligt namelijk voor de hand. Echter voor die sporten bestaan opleidings- en exameneisen, die voorwaardelijk zijn voor het zelfstandig mogen uitoefenen ervan. Zonder uitzondering bestaan de opleidingstrajecten voor die risicosporten uit respectievelijk theorie en praktijk. Heb je bijvoorbeeld geen rijbewijs (voorwaarde is het behalen van theorie-examen én praktijk-examen), dan mag je dus niet autorijden, Doe je dat toch, dan ben je strafbaar. Voor verzekeringsmaatschappijen is dat reden om niet tot uitbetaling over te gaan als je bij hen aan de bel trekt, dan geven zij niet thuis. Waarom er voor de wintersportbeoefenaars, al die recreanten op of buiten de piste, geen theorie en proeve van bekwaamheid met een verplicht karakter bestaat, is dus zondermeer een legitieme vraag.

Anders dan bij het traditionele wintersportonderwijs bestaat de wintersporttraining van Skiskills bewust uit een gedeelte theorie (mentale vaardigheden en ski-vaardigheden) en een gedeelte praktijk. De waarde van de theorie wordt gewoonlijk onderschat, terwijl voorwaardelijke kennis al veel problemen voortkomt (zoals bij de eerder genoemde risicosporten). Vanuit psychologisch oogpunt gezien wordt vaak onterecht gesproken van ski-angst, een etiquette dat door de betroffenen zelf, of door anderen, op hun voorhoofd wordt geplakt. In de meeste gevallen is het gevoel van onmacht (onwetendheid) de oorzaak en het gevoel van angst het gevolg. Over het algemeen geldt namelijk dat als je niet weet wat je precies moet doen in een ‘lastige’ situatie, de spanning logischerwijs toeneemt. In al die gevallen biedt het motto dat Skiskills huldigt, “Kennis is Macht”, al voldoende houvast om de vermeende angst te bestrijden. Skiskills besteedt ruimschoots aandacht aan dit psychologische mechanisme door hier allereerst theorie (praktische handvatten) voor te bieden, om deze daarna in de praktijk toe te passen. Skiskills maakt onderdeel uit van psychologisch adviesbureau Scansense te IJsselstein en is partner van SnowWorld (Zoetermeer).

Rijbewijs voor elke piste in Oostenrijk

Speciale banden


Skiskills is facilitair partner van SnowWorld (Zoetermeer)


Skiskills is aangesloten bij de
Nederlandse Ski-Vereniging


Skiskills is mediapartner van Respect The Mountains


Skiskills is zakenpartner van Scansense